Nom d'une pipe, wat is het wél dan ?

Hé psst, zal ik u stiekem snel de vragen verklappen
van het Belgisch burgerschapsexamen dat straks iedereen moet afleggen,
van de nieuwste tot de oudste Belg (misschien is het slechts
een gerucht, maar toch). Alors, approchez-vous :

Pourquoi Magritte n’a-t-il pas allumé la pipe de son tableau célèbre ?
Waarom komt er geen rook uit Magrittes beroemde pijp?

            Om te kunnen slagen voor de proef moet u natuurlijk zelf
            eerst wijzen op de strikvraag die men u stelt,
            zeggen

in eender welke landstaal: Dies ist keine Pfeife. Daar was u ook
vast wel al achter, duh. Maar zeg het voort aan toekomers, aan hopers
misschien ontsnapt aan een dictator
die kunst noch vrede rookt, alleen zijn ego-roi soleil
onder zijn eigen zon gedroogd.

Om goed te scoren dient u vervolgens luid te vragen wat
de examinator precies met het ontbreken van ‘rook’
bedoelt: gewone tabaksrook of zwart-geel-rode

defilérook vermengd met Zwinzeemist, taalgrensnevel, Wetstratese
sluimerslierten et la belle brume de la Vallée de la Hoëgne
alsof duizend mosselen een dampgesprek voeren
over het belang van samen opengaan, à la vapeur assaisonnée.

Dan pas – maar nogmaals, zeg het, zeg het voort zodat dit
geen absurd eenvoudige proef blijft
voor absurd weinigen – dan pas antwoorden:
Magritte heeft er geen rook bij geschilderd
parce que pour allumer la pipe il se fia
à l’étincelle de chaque Belge/ het aansteken van de pijp heeft hij
gedelegeerd aan elke Belgenvonk van branie, burgermoed,
joie de vivre, gelaagde lichtheid/légèreté

Leonidasiée – NE MANGEZ PAS LES FRAISES MASSEPAIN !
DE MARSEPEINEN AARDBEIEN ZIJN VOOR EEUWIG GERESERVEERD

à Tom Lanoye, Amélie Nothomb, David Van Reybrouck et Lisette Lombé,
beschermers van het vrije woord, protecteurs et protectrices de la liberté
d’expression.

En dan natuurlijk nog de tweede examenvraag: Wat het dan wél is
si ce n’est pas une pipe? Hier niet twijfelen. Resoluut de reproductie
met een kwartslag draaien en antwoorden: Het is een gespiegeld
vraagteken, allicht verwijzend naar de gezonde
Belgische oog in oog met ons
zelf-

kritiek. C’est un point d’interrogation en miroir ou bien Magritte
qui nous dit : un Belge (même un Premier ministre initialement favorable
à la scission) ose se regarder en face et se remettre
en question.