ICORN
Passa Porta draagt vrijheid van meningsuiting hoog in het vaandel en is solidair met schrijvers in gevaar. Daarom zijn de Stad Brussel en Passa Porta lid van het International Cities of Refuge Network (ICORN). De steden en organisaties in dit netwerk onthalen schrijvers die in hun thuisland worden bedreigd.
Passa Porta vertegenwoordigt de Stad Brussel in het netwerk van vluchtsteden. Voor een periode van telkens twee jaar ontvangen we een schrijver die vanwege zijn of haar werk gevaar loopt. De Stad Brussel stelt een appartement ter beschikking, de VUB zorgt voor ondersteuning en Passa Porta begeleidt de auteur op diverse manieren. We zien Brussel als een open metropool waar vrije meningsuiting heerst en de mensenrechten moeten worden gerespecteerd.
2026
Kholoud Sharaf (1981) is een Druzische dichteres en romanschrijfster die werd geboren in het Zuid-Syrische dorp Al-Mojaimr. Zij is lid van PEN Duitsland en blijft houvast zoeken voor haar literaire ballingschap in Europa. Haar werk slaat een brug tussen persoonlijke herinneringen en de collectieve oorlogservaring. Haar debuutbundel Rufat Farasha (‘De overblijfselen van de vlinder’, 2016) werd in tien talen vertaald en haar reisverslag Rihlat al-awda ila al-jabal ('Terugreis naar de berg’) werd in 2019 bekroond met de prestigieuze Ibn Battuta-prijs voor reisliteratuur. Haar boek Yawmiyyat la sha'na li biha (‘Dagboeken die mij niets aangaan’) werd o.a. genomineerd voor de International Prize for Arabic Fiction (IPAF) en verschijnt in het Duits als Ein Tagebuch, das nicht mit mir zu tun hat (Pfaueninsel Verlag, Berlijn). In Brussel kon zij van juli tot oktober 2026 werken aan haar roman Lu’bat al-nard ("Het dobbelspel), een onderzoek naar de morele ineenstorting van een wereld die verscheurd is door oorlog en irrationaliteit. Na deze korte noodresidentie vond zijn een nieuw onderdak in Duitsland.
2025-2026
Ersan Pekin is een schrijver en voormalig journalist uit Turkije. Zijn werk behandelt onderwerpen die in de steeds conservatiever wordende Turkse context als taboe worden ervaren. In zijn romans en korte verhalen onderzoekt Pekin de dynamieken binnen relaties en de vage grenzen tussen droom en werkelijkheid. Hij was hoofdredacteur van de krant Ulus maar werd in 2019 ontslagen vanwege zijn ‘liberale en antimilitaristische ideeën en geschriften’. Als gevolg van zijn werk en zijn opvattingen kreeg Pekin in Turkije te maken met censuur en juridische problemen. Hij verliet Turkije in november 2023 en kreeg dankzij ICORN een residentie aangeboden in Polen, waar hem asiel werd verleend. In 2025 bood Passa Porta hem tijdelijk noodopvang, waarna hij kon terugkeren naar POLEN.
2022-2024
Vafa Mehraeen is een Iraanse journalist, mensenrechtenactivist en wetenschapper in cognitieve linguïstiek, filosofie en ethiek. Zowel zijn academische als zijn journalistieke werk is grotendeels gericht op LGBTQ+-onderwerpen, het tegengaan van seksisme in schoolboeken en kritiek op het Iraanse regime. Door de aard van zijn onderzoek rond theologische en politieke kwesties met betrekking tot de LGTBQ+-gemeenschap werd Vafa in 2014 gedwongen zijn land uit te vluchten. Sinds zijn aankomst in Brussel zette hij zijn interdisciplinaire onderzoek in alle veiligheid voort. Bij de opening van de internationale ICORN-conferentie in 2023 hield hij een toespraak in het Brusselse stadhuis.
2020-2022
Monem Mahjoub (1963) is een Libische schrijver, filosoof, dichter, historicus en politiek criticus. In tal van artikelen en meer dan 25 boeken schreef hij over taal, geschiedenis, politiek, culturele ontwikkelingen, religie en humanisme. Als gevolg van zijn kritische teksten over moslimfundamentalisme werd hij de voorbije jaren fysiek en verbaal bedreigd door leden van fanatieke milities in Libië en Egypte. In Brussel kon hij in alle veiligheid werken aan nieuwe essays over identiteit en een studie over de twaalfde-eeuwse Arabische geleerde Avempace (Ibn Bajja). Ook schreef hij een artikel voor passaporta.be, droeg hij zijn poëzie voor op het Passa Porta Festival 2021 en publiceerde hij in het Nederlands vertaalde gedichten in Poëziekrant.
2015-2017
Arash Chakeri (1982) is een Iraanse dichter, politiek activist en singer-songwriter. Zijn eerste bundel met gedichten en liedjesteksten in het Farsi verscheen zonder de noodzakelijke goedkeuring van het Iraanse ‘Ministerie van Cultuur en Islamitische Oriëntatie’. Voor zijn tweede bundel was hij verplicht een aantal gedichten over politiek en sociaal activisme te schrappen. Doordat hij steeds kritischer werd ten opzichte van de regering en opriep tot meer vrijheid en democratie, werd hij regelmatig aangevallen, gearresteerd en bedreigd. In 2015 besloot hij zijn land te verlaten. In Brussel schreef hij nieuwe gedichten en liederen, publiceerde hij o.a. een artikel in het culturele tijdschrift Rekto:Verso (december 2017) en was hij als artiest te gast op het Passa Porta Festival.
2014-2015
De Marokkaanse schrijver en journalist Ali Amar (1967) was de medeoprichter van de eerste onafhankelijke Marokkaanse krant Le Journal, die onder politieke en financiële druk moest ophouden te bestaan. Zijn boek Mohammed VI. Le Grand Malentendu (uitgeverij Callman-Levy, 2009), dat in Marokko niet welkom was, werd gevolgd door Paris Marrakesh (Callman-Levy, 2021), geschreven in samenwerking met Jean-Pierre Tuquoi. In 2015 keerde Amar terug naar Marokko om er samen met zijn vrouw Fatima Zahra Lqadiri het nieuws- en onderzoeksplatform Le Desk te lanceren.
2011 -2013
Boris Korkmazov (1958) is een schrijver van romans en korte verhalen uit de autonome republiek Karatsjaj-Tsjerkessië, die ook ijvert voor de rechten van minderheidstalen in de noordelijke Kaukasus. In zijn thuisland maakte hij een aantal kritische statements over de Russische politiek, waardoor hij zowel in zijn eigen regio als in Moskou werd aangevallen.
2009-2010
Dejan Anastasijevic (1962-2019) was de eerste ICORN-resident die in Brussel kon worden opgevangen. Na ernstige bedreigingen aan zijn adres en aan dat van zijn vrouw en kinderen moest hij Belgrado verlaten. In 1998 zorgden zijn artikelen over geweldplegingen tegen etnische Albanezen in Kosovo voor een conflict met het regime van Milosevic. Tijdens de NAVO-bombardementen van april 1999 en de daaropvolgende onderdrukking van de persvrijheid vluchtte hij naar Wenen. Hij getuigde als eerste Servische journalist tegen Milosevic op het Internationaal Strafhof in Den Haag. Zijn werk (zie o.a. Out of War) gaat voornamelijk over de georganiseerde misdaad en onveiligheid in Servië.
Meer informatie over ICORN hier.